TRG Blog Yazısı

Teknoloji Rejenerasyon Girişimi

Teknoloji Araştırma Geliştirme Yazılım Mühendislik Danışmanlık ve Ticaret Limited Şirketi

Blockchain ve Dağıtık Defter Teknolojileri

Özünde Dağıtık Defter Teknolojileri (Distributed Ledger Technologies- DLTs) bir konsensüs makinesidir. Yani, katılımcıların merkezi bir koordinatör olmaksızın bir dizi paylaşılan veri ve onların geçerliliği üzerinde anlaşmaya vardıkları çok taraflı bir sistemdir.

Blockchain ve Dağıtık Defter Teknolojileri

Özünde Dağıtık Defter Teknolojileri (Distributed Ledger Technologies- DLTs) bir konsensüs makinesidir. Yani, katılımcıların merkezi bir koordinatör olmaksızın bir dizi paylaşılan veri ve onların geçerliliği üzerinde anlaşmaya vardıkları çok taraflı bir sistemdir.

Dağıtık Defter Teknolojisi (bundan sonra DLT   olarak anılacaktır), güvenilmez veya kötü niyetli (olumsuz ortam) olabilecek taraflara rağmen, merkezi operatör veya otorite olmayan bir ortamda çalışan çok-taraflı sistemleri belirlemek için bir şemsiye terimi olarak tanımlanabilir.

Blockchain teknolojisi genellikle karma bir doğrulama algoritmasına dayalı (hash) veri bloklarından oluşan ve belirli bir veri yapısını kullanan daha geniş DLT evreninin belirli bir alt kümesi olarak düşünülebilir. DLT kavramı, Blockchain teknolojisinden önce var olan bir sistemdi.

Terminolojide karışıklık olmaması için Blockchain, daha geniş DLT ailesinin bir parçasıdır. DLT’ler, verilerin, bilgisayarların veya katılımcıların dağıtık (distributed) bir ağda kaydedildiği, paylaşıldığı ve senkronize edildiği belirli veri tabanı türleridir.

Blockchain teknolojileri, ‘blok zincirlerinde’ verileri kaydetmek ve senkronize etmek için kriptografik teknikleri kullanan özel bir DLT türüdür. Fark, verilerin ağdaki katılımcılar tarafından nasıl dağıtıldığı, doğrulandığı ve kaydedildiği yoludur.

Kısacası, tüm Blockchain türleri DLT’dir, ancak tüm DLT’ler Blockchain değildir.

Blockchain, birden çok düğümün veya veri işlemlerini takip eden bilgisayarların, dağıtık ağında çalışan bir kronolojik veritabanıdır. İşlemlerin kaydedildiği ve doğrulandığı yollardan dolayı ‘Blockchain’ denir. Belirli sayıda işlem hakkında bilgi düzenlenir ve ‘bloklara’ şifrelenir. Her yeni blok, düğümler veya bilgisayarlar ağ üzerinden bir konsensusa ulaştığında onaylanır.

Blockchain yeni bir teknoloji olarak düşünülmemeli, daha ziyade eşler arası ağlar (P2P), kriptografik teknikler, mutabakat protokolleri ve dağıtılmış veri depolama gibi mevcut diğer teknolojilerin benzersiz bir birleşimi olarak düşünülmelidir.

Bu kombinasyon ilk olarak 2008 yılında Satoshi Nakamoto (gerçekten bu kişi var mı bilinmiyor, spekülasyonlar var) tarafından tanıtılan merkezi olmayan kripto para birimi olan Bitcoin ile geliştirildi.

Görüldüğü üzere Blockchain ve diğer dağıtık defter teknolojileri üçüncü bir şahıs veya aracılar olmadan dijital veriyi taraflar arası coğrafi bağımsız dolaşımını güvenli bir şekilde sağlayan teknolojilerdir. Burada dolaşan dijital veri işletme birimi dijital para olabileceği gibi tarafların meta-verileri de olabilir. Örneğin; sigorta poliçeleri, sözleşmeler, arazi bilgileri, tıbbi kayıtlar, doğum ve evlilik sertifikaları, mal ve hizmet satın alma ve satma veya dijital biçimde çevrilebilen herhangi bir başka işlem veya varlık türünü temsil edebilir.

Ademi Merkeziyet (Decentralization)

Dijital ekosistemler yapısında - bana göre - anahtar kelimelerden biri olan ademi merkeziyet, genellikle bir amaç olmaktan ziyade kendi içinde bir araç olarak yanıltıcıdır.

Sistem teorisi yaklaşımı, ademi merkeziyetçiliği, imtiyazlı bir tarafın yokluğu -ya da tersi-, bir katılımcının güvendiği veya ilişki kurduğu tarafları seçebilme yeteneği olarak görmektedir.

DLT sistemleri bağlamında ademi merkeziyetçiliğin bir yönü, platformda kullanıcı katılımı ile yaratılan veri yapılarının, birbirini tanımayan katılımcıların kontrolü altında birçok farklı makineye dağıtılmasıdır. Biri diğerine güvenir. Bununla birlikte, bu açıklama, verilerin diğer kritik unsurlarının replikasyonunu da vurgular.

Ademi merkeziyetçilik için tüm tanımlarda, yinelenen tema, sistemin karar verme veya yönetimini sabit bir varlık kümesine bırakmak yerine, özgür ve açık katılım sağlayan ve canlı tartışmayı teşvik eden süreçler ve kurumlar olmasıdır.

Pratikte, saf ademi merkeziyetçilik hem donanım hem de yazılım seviyelerinde nadiren elde edilen bir ideal olduğu için, belli bir spektrumda merkezileştirme ve ademi merkezileştirmeye katkıda bulunan faktörleri tanımlamak daha yararlıdır.

Bir DLT sistemi, katmanlarının her birinde farklı ademi merkeziyet derecesine sahip olabilir

Örneğin, veri katmanı, ağ ve protokol katmanı tek bir parti tarafından dağıtık kontrol edilebilir (yani izne gerek olmaksızın uygulama geliştirme) veya ağ ve veri katmanları merkezi olabilir. Bu nedenle, bir DDT sistemi, çeşitli senaryolar altında her bir katmanın içinde potansiyel olarak nerede ve nasıl çalışacağını değerlendirmeden merkezi olmayan veya merkezi olarak kabul edilemez.

Çoğu DLT sistemleri farklı katmanlarda ademi merkeziyeti değişen derecelerde olabilir. Bazı sistemler kasten belirli hedefleri daha iyi karşılamak amacıyla bazı yönlerini merkezileştirmeyi tercih edebilir.

Bitcoin gibi, kamuya açık ve izin almayı gerektirmeyen (permisionless) ademi merkeziyet DLT sistemlerinde, tek bir taraf sistemi kapatamaz, defterleri manipüle edemez veya sansür işlemleri gerçekleştiremez. Bu aynı zamanda esnekliği artırır ve bir bütün olarak ağ katılımcılarının kaybı da dahil olmak üzere sistemin her daim hayatta kalmasını sağlar.

Blockchain ve çoğu DLT sistemleri süreklilik, ölçeklenebilirlik, enerji tüketimi, güvenlik, mahremiyet, kişisel ve hassas verilerin korunması ile ilgili ihtilaflarla ilgilidir. Blockchain sistemleri birçok durumda eski BT sistemleri ile tamamlayıcı veya entegre olacaktır.

Başka bir trend Blockchain’in IoT, Yapay Zeka, Robotik veya katkılı üretim gibi endüstriyel bağlamdaki diğer dijital teknolojilerle olası kesişimiyle ilgilidir.

Teknik özelliklerin özel bir birleşimi nedeniyle, Blockchain tabanlı sistemlerin, operasyonel maliyetleri düşürmek, işlemlerin güvenliğini ve verimliliğini artırmak, mülkiyetin, kayıtların, malların ve içeriğin köken veya özgünlüğünün kanıtlanması, sözleşmelerin uygulanması gibi bir dizi fayda getireceği anlaşılmaktadır.

DLT teknolojilerin olağanüstü inovasyon seviyelerinde pazarı yeniden şekillendirme potansiyeline sahip olacağı görünmektedir.

[Kaynaklar]

  •  Distributed Ledger Technology Systems, A Conceptual Framework, University of Cambridge, August 2018.
  •  Whitepaper on Distributed Ledger Technology, Astri, November 2018
  •  Introduction to the Blockchain/DLT and Terminology, EU Blockchain/DLT Standardization Workshop, 2017
  •  Blockchain Technology for Recordkeeping, The University of British Columbia, Vancouver, Canada, 2017
  •  Harnessing Blockchain for American Business and Prosperity, Kati Suominen, November 2018

Turgut Haspolat

20 Yıl BİT Sektör Deneyimi | 10 Yıl Uluslararası şirketlerde dijitalleşme, dijital teknolojiler mimari deneyimi | Semantik Teknolojiler, Ontoloji Mühendisliği AR-GE Deneyimi | Veri Merkezleri İş Sürekliliği Uygulamalı Deneyimi | Uluslararası seviyede “Dijital İnovasyon” alanında “Düşünce Lideri” ünvanı | Kurumsal Bilgi Yönetimi konusunda akademik çalışma

Yazar Hakkında
Blog Yazısını Paylaşın
YORUM GÖNDERİN
Blog Yazılar (22)
MESAJ GÖNDERİN

Merak ettiğiniz tüm konularda bize yazabilirsiniz! Size nasıl yardım edebiliriz?

veya iletişim sayfasına gidin
HATA! Tüm alanları doğru formatta girdiğinizden emin olun.
Gönderiniz iletildi. Teşekkür ederiz!